3 Boswachters

Ze voelen zich geen activisten, de boswachters van Natuurmonumenten. Natuurbeschermers, dat wel. André Donker zet zich in tegen luchtvervuiling en mest omdat alle stikstof en ammoniak die hierdoor in het milieu komen de biodiversiteit flink aantast, Wendy Janse hield een crowdfundingsactie voor het behoud van de voor de vogeltrek zo belangrijke Roggenplaat in de Oosterschelde en Martijn van Schie maakt zich sterk voor de otter in Zuid-Holland, die daar sinds dertig jaar eindelijk weer voorkomt.

André Donker, 52, landelijk boswachter Natuurmonumenten
Actief twitteraar en columnist op joop.nl: o.a. over duurzame landbouw en luchtvervuiling

Natuurmonumenten
Foto Dinand van der Wal

Waarom zet je je als boswachter in voor schonere lucht?

“Die is ongelofelijk slecht hier in Nederland. Toch wordt het melkquotum losgelaten, waarbij ook meer melkvee wordt verwacht. Al die mest gaat het land op en van die stikstof en ammoniak wordt de natuur ziek en sterven soorten uit. Die vervuilde lucht geeft namelijk heel veel voedsel af. Snelgroeiers profiteren daarvan, maar langzame groeiers die bij een arm milieu horen raken we kwijt. Alles is ook eerder uitgebloeid. Bijensterfte komt mede doordat er in juni-juli gewoon te weinig eten is. Of het is te eenzijdig of van slechte kwaliteit door pesticiden en herbiciden. De hele insectenwereld klapt daardoor in elkaar, dan hebben de vogels niets te vreten en stort het hele systeem in elkaar.”

Wat moet er gebeuren?

“We moeten naar een duurzame voedselproductie. Dat is de grootste uitdaging waarvoor we staan.”

Lig je hier wel eens wakker van?

“Ja, zeker nu het weer voorjaar is en alle mest van de winter wordt uitgereden. Overal stinkt het naar ammoniak. Ik weet hoe slecht het is voor mijn gezondheid en de natuur. Ik ben ook vader van twee kinderen. Gelukkig is natuurbescherming de laatste tien jaar succesvol. Daar word ik heel blij van.”

Wat zorgt ervoor dat je het volhoudt?

“Ik weet de parels van de Nederlandse natuur nog te vinden, maar veel planten en dieren staan op de Rode Lijst. Een van mijn grootste motivaties is die soorten voor mijn kinderen en Nederland te behouden. Het zou heel mooi als de leefomgeving en lucht schoon zijn. Ik ben een realist, helemaal schoon zal het niet worden. Maar er kan veel meer in Nederland als we er met zijn allen achter gaan staan.”

Wendy Janse, 25, boswachter Zuid-Westelijke Delta
Hield crowdfundingsactie voor behoud Roggenplaat

Natuurmonumenten
Foto Dinand van der Wal

Waarom een crowdfundingsactie als boswachter?

“Voor ik bij Natuurmonumenten werkte, was ik me er nooit zo van bewust dat de Roggenplaat zo’n belangrijke plek is voor vogels en zeehonden. Toen ik hoorde dat deze onmisbare zandplaat dreigde te verdwijnen door de aanleg van de Oosterscheldekering wilde ik daar graag iets aan doen. Om de regering te overtuigen dat het echt speelde in de regio verzamelden we ruim zes duizend zandtekeningen. Maar minister Schultz wilde ook graag lokaal financieel draagvlak uit de samenleving zien. Vandaar die actie.”

Wat was je persoonlijke drijfveer?

“Ik ben opgegroeid op Schouwen-Duiveland en woon daar nu weer. Als kind beklom ik de Plompetoren en zag dan de zeehonden op de Roggenplaat liggen.”

Lag je er wel eens wakker van?

“Nou, daar niet van, maar wel eens van hoe de mens steeds verder verwijderd raakt van de natuur. Mijn missie is echt om mensen te laten zien hoe bijzonder sommige systemen in elkaar zitten, zoals bijvoorbeeld de vogeltrek. Die vogels vliegen vanuit West-Afrika helemaal hiernaartoe om op die Roggenplaat op te vetten en vervolgens weer verder te trekken. Pas als je weet dat de Roggenplaat daarin onmisbaar is, snap je waarom die zo belangrijk is. Ik wil mensen dat laten begrijpen of beleven, want dan pas kun je iets teweegbrengen.”

Waaruit haal je voldoening?

“Op Tiengemeten hebben we 4,5 hectare speelnatuur, een enorm speelparadijs zonder schommels of bootjes maar met touwen, stukken hout, water, heuvels en plekken om je in te verstoppen. Kinderen zeggen regelmatig: dit is veel leuker dan de Efteling. Ze verwonderen zich over de beestjes die ze tegenkomen, of de kikkers die ze vangen. Dicht bij de natuur zijn is dan blijkbaar al genoeg.”

Martijn van Schie, 36, boswachter Nieuwkoop en Delfland
Beschermt: het leefgebied van de otter

Natuurmonumenten otter
Foto Dinand van der Wal

Waarom vind je als boswachter de otter zo belangrijk?

“Als het daarmee goed gaat, is de kans groot dat het met andere diersoorten ook vrij goed gaat. Als een otter uit zichzelf een nieuw gebied weet te vinden, dan functioneren de verbindingen in de natuur goed. De otter is de kroon op mijn werk.”

Hoe was het om na 30 jaar weer een otter in Zuid-Holland te zien?

“Die otters zijn uitgezet in Overijssel. Af en toe vonden we een dode otter, dus we dachten: zo gauw er één hier komt, wordt-ie doodgereden. Toch werd beweerd dat mensen er één hadden gezien. Een vriend heeft wildcamera’s neergezet en na een paar maanden was het raak. Ik viel bijna van mijn stoel! Vanaf dat moment was het echt een gekkenhuis. We waren ontzettend trots en blij, maar realiseerden ons ook dat we moesten zorgen dat die otter niet doodgereden werd. Doordat we zo aan de bel hebben getrokken worden inmiddels de eerste grote potentiële knelpunten aangepakt. Maar er moet meer gebeuren wil de otter in Zuid-Holland overleven. Er zijn er nu twee, dat is te weinig.”

Lig je wakker van alle natuurbedreigingen?

“Op een gegeven moment leer je waar je je energie in moet steken en wat je naast je neer moet leggen. Anders komt het niet goed met jezelf en daar heeft de natuur ook niets aan.”

Hoe hou je het vol?

“Doordat er ook veel lukt. Door het inrichten van de ecologische hoofdstructuur doet de natuur het beter. Die otter verschijnt. Op plekken waar de weidevogels, tureluur en grutto verdwenen waren hebben we weer tientallen paren teruggekregen die succesvol jonkies grootbrengen. Daar word ik enorm vrolijk van.”

Naar boven