De editor brengt verlichting

De editor wordt ondergewaardeerd, vond Orson Welles. Volgens hem is het eigenlijk de tweede regisseur. Dat lijkt ook het geval bij Cameraperson, waarvan Kirsten Johnson zowel regisseur als onderwerp is. De film is een caleidoscopische reis door het materiaal dat Johnson tijdens haar 25-jarige carrière als cameravrouw heeft geschoten.

Op IDFA vertelden zij en editor Nels Bangerter in een extended Q&A over het intense, zowel pijnlijk als prettige proces van monteren. Johnson werkte eerst samen met een andere editor. Ze pushte deze om erg te focussen op de ellende die veel van de films waaraan ze werkte verbindt. Genocide, verkrachtingen, een baby die vecht voor zijn leven. ‘Ik noem het wel de trauma cut. Die was echt volkomen ondraaglijk voor de kijker. Toen mijn producent hem had gezien, vroeg ze of ik wel therapie volgde. En toen ik ja, al twintig jaar antwoordde, zei ze: dan wordt het tijd voor een nieuwe.’

Vervolgens begonnen zij en editor Nels Bangerter samen aan een volledig nieuwe versie. Bangerter vertelt dat de uiteindelijk film is opgebouwd uit ongeveer hetzelfde materiaal. ‘En het onderwerp is ook nog steeds trauma. Maar nu ligt de nadruk meer op de menselijke ervaring en is er zelfs ruimte voor een heel klein beetje humor in plaats van enkel pijn en verdriet.’

Tederheid

Het weglaten van de voice-over bleek een enorme bevrijding, reageert Johnson. ‘Toen Nels maandenlang had gestoeid met het materiaal en me liet zien hoe hij dacht dat het moest worden, was ik zo ontzettend blij. Voor het eerst kon ik met enige tederheid naar mezelf kijken en mezelf vergeven voor de fouten die ik heb gemaakt en de dingen die ik heb gefilmd.’
Als iemand uit het publiek vraagt wat er is gebeurd met de baby die in de film in kritieke toestand verkeert, wordt duidelijk wat ze bedoelt. ‘Ik weet precies wat er is gebeurd, na dertig uur filmen is het kindje voor mijn camera overleden. Eigenlijk was het gebeurd voor ik het door had. Die beelden zijn in de film gebruikt op een manier waarmee ik absoluut niet blij was. Maar het is mijn eigen verantwoordelijkheid dat ik het gedraaid heb. Daarmee moet ik zien te leven.’

 

Dealen met pijn

Als je mensen filmt die de meest vreselijke dingen hebben meegemaakt, dan voelt het bijna obsceen om je druk te maken over je eigen welzijn, vertelt ze later. ‘Iedereen die beroepsmatig met pijn en menselijk lijden te maken heeft, moet daar op zijn eigen manier mee dealen.’

Bangerter wordt gevraagd naar zijn keuze om beelden van New York te combineren met wat een theatervoorstelling lijkt waarin mensen naar beneden vallen. Hij antwoordt dat hij die beelden bekeek en bij het shot waarbij ze vanaf een dak naar beneden filmt, dacht: ‘Kirsten, spring niet’. Zo verbond hij haar pijn met die van de mensen in het fragment.

‘Dat geluid van die vallende lichamen is voor mij direct verbonden met het moment dat de Twin Towers instortten’, vertelt Johnson. ‘Toevallig was ik toen thuis, dus dat heb ik ook gefilmd. Alleen vond ik dat te cliché om in de film op te nemen. De pijn van die mensen en mijn eigen pijn komen in deze montage heel mooi samen.’

Naar boven