Industrieel verminkte landschappen

Vanuit de lucht portretteert de Amerikaan J Henry Fair door industriële grondstofwinning verminkte landschappen. Zijn abstracte foto’s zijn prachtig op een bijna sinistere manier. “Het cognitieve besef dat je naar iets abjects kijkt en het toch mooi vindt voelt ongemakkelijk.”

Als galeriehouder Eduard Planting de deur uitloopt voor een lunchpauze draait fotograaf J Henry Fair, in Amsterdam voor zijn expositie Abstraction of Destruction, demonstratief alle lichten uit. Sommige knopjes zijn bijkans onvindbaar, maar: uit zullen ze! “Door dit project weet ik dat al dit soort keuzen, hoe futiel ze ook lijken, bij elkaar opgeteld een grote milieu-impact hebben.”

Achter zijn verontrustende, verstilde foto’s van de lozing van zware metalen en chemicaliën, door grondstofwinning aangetaste landschappen en de BP-ramp in de Golf van Mexico zit een diepe verontwaardiging, zo blijkt al snel. Hij windt zich op over zijn landgenoten die de milieuramp al vóór die in Japan lijken te zijn vergeten.

“Mensen laten zich in slaap sussen. De grote aantallen dolfijnfoetussen die de laatste maanden aanspoelden zijn volgens de autoriteiten te wijten aan de koude winter. Maar hebben we niet een olieramp gehad met een onzeggelijke hoeveelheid weggelekte olie? En zijn die extreem giftige chemische oplosmiddelen niet over de olie verspreid om die te VERBERGEN!? De desinformatie in de VS en de bereidheid om die voor waar aan te nemen is beangstigend.”

Snuiten

Klimaatverandering? Daarin geloven de meeste Amerikanen volgens hem niet. “Hun mening staat vast, daar valt niet aan te tornen. Maar als ze mijn foto’s zien, worden ze toch vaak geraakt. En als ik ze uitleg dat bij het proces op de foto zoveel C02, zoveel dioxines, en een heleboel kwik in de omgeving wordt vrijgelaten, dringt informatie die ze eigenlijk al wel kennen opeens echt tot ze door. Kunst raakt mensen op een manier die geen dialoog kan evenaren.”

Het publiek emotioneel betrekken is de eerste stap, maar uiteindelijk gaat het Fair om bewustwording. Zijn foto’s worden dan ook steevast vergezeld van feiten over wat hij in beeld brengt. “Ik geloof in de macht van de consument. Als zij wc-papier waarvoor oerbossen zijn omgehakt boycotten en kiezen voor gerecycled papier, dan volgen de producenten vanzelf.” Met het idee dat milieubewust leven ingewikkeld is kan hij niks. “Het zijn allemaal persoonlijke keuzes. Wil jij dat oerbos verdwijnt zodat jij je neus kunt snuiten? Niet? Gebruik dan een stoffen zakdoek. Hoe moeilijk kan het zijn?”

fotograaf j henry fairDalen

Abstracte kunst? Wie beter kijkt herkent rechtsboven drie rode lepelaars. Ze vliegen over een vlakte in Texas vol restafval van een kunstmestfabriek. Heel concreet is dit gebied, dat behalve enorm giftig en zuur ook radioactief is, het resultaat van de productie van die onschuldig lijkende korrels waar de tuin zo van opbloeit. De titel van dit werk uit 2006 is dan ook No Safe Landing. De pelikanen kunnen beter nog wat doorvliegen.

Fotograaf J Henry Fair legt vanuit vliegtuigjes en soms helikopters vast hoe de aarde wordt verminkt om aan onze consumptiedriften te voldoen. Hij kiest er echter niet voor dit simpelweg te documenteren. “De Impressionisten maakten een beeld meer universeel door minder specifiek te zijn. Dat blijkt veel effectiever.” Eerst fascineert Fair de kijker met de mysterieuze schoonheid van zijn werk, om ze vervolgens keihard met beide benen op de grond te zetten.

fotograaf j henry fairKlimmen

Heen en weer duwt een bulldozer dit koolstofrijke restproduct van olieraffinage: petcoke. Sisyphus noemde fotograaf J Henry Fair dit werk. Zijn missie om de medemens te overtuigen van het belang van milieuvriendelijke keuzes in huis, tuin en keuken is al net zulk monnikenwerk. Steeds weer de aarde die berg proberen op te duwen, naar de duurzame samenleving op het topje – naar Fairs overtuiging eigenlijk zo bereikbaar.

Hoewel hij niet kan nalaten te preken dat het weggooien van één aluminium blikje gelijk staat aan de energie voor twaalf branduren van een gloeilamp, beseft hij dat je er niet komt met het strooien van indrukwekkende getallen. Daarom maakt hij foto’s als Sisyphus. Petcoke is immers een van de grondstoffen van zo’n aluminiumblikje. Soms helpt afstand om een probleem te doorgronden en te beseffen welke consequenties ons gedrag heeft.

Naar boven