3x Onkruid anders

Wilde bloemen en planten langs de weg: de één geniet ervan – goed voor de bijtjes immers – de ander is het een doorn in het oog. In ieder geval kampt onkruid met een imagoprobleem. Daar probeert Bennie Meek van Gewildgroei iets aan te doen. In zijn ogen groeit onkruid op plekken waar weinig wordt gelopen, met andere woorden: er ligt teveel bestrating. Als de plantjes dan toch verwijderd moeten worden, dan graag zo duurzaam mogelijk. Bastiaan Punt en zijn tweelingbroer Matthijs bestrijden onkruid met heet (oppervlakte)water en zetten daarbij, naast biomassa, hun snoeiafval in als brandstof. Maaike Pfann, tot slot, geeft als Mevrouw Onkruid workshops – en schrijft columns – waarin ze mensen enthousiast maakt over eten uit de natuur.

Bennie Meek, sociaal-ruimtelijk ontwerper
Gewildgroei

Jij en collega Vincent Wittenberg willen een plantsoenrevolutie?

“Ja, de manier waarop we nu de plantsoenen onderhouden is heel tegennatuurlijk. Het is onlogisch dat je vaak moet maaien of chemische bestrijdingsmiddelen nodig hebt om plantsoenen zo te houden als ze ooit op de tekentafel zijn bedacht. Stadsgroen ziet er het hele jaar hetzelfde uit, planten die vanzelf opkomen worden weg geschoffeld. Wij willen dat er stadsnatuur ontstaat en dat we leren samenwerken met de natuur. De ruimte moet meer van iedereen worden. Nu wordt die bepaald door de professional, met uitzondering van een kleine groep klagers die belt als het gras te lang is of er spontaan bloemen bloeien.”

Wat is gewildgroei?

“Wij bedenken verschillende acties om onkruid in een andere context te plaatsen, bijvoorbeeld met de term ‘gewildgroei’, de positieve benaming van spontane, gewenste vegetatie. Ons streven is dat ‘gewildgroei’ wordt opgenomen in het woordenboek. De digitale Dikke van Dale hebben we al gehaald.”

Is het milieuaspect belangrijk voor jou?

“Ik vind het interessant om alternatieven te bedenken nu gemeentes geen Roundup meer mogen gebruiken en onkruid niet zomaar kan worden weggespoten. Daardoor is een belangrijk probleem nog lang niet aangepakt, namelijk dat in het ontwerp van de openbare ruimte geen rekening wordt gehouden met de werking van de natuur. Dat levert ook andere problemen op: regenwater dat niet meer weg kan, de hitte in de stad ’s zomers.”

Levert het je voldoening op?

“Het is een te gek avontuur, we komen op allerlei plekken waar je normaal niet komt. Nu als artists-in-residence in Taiwan, waar heel anders met stadsnatuur omgegaan wordt dan hier. Als in Taipei een boom scheefgroeit, wordt er van alles omheen gebouwd om te zorgen dat hij niet omwaait.”

Maaike Pfann, yogadocent, tuinder, wildplukker
Workshops en columns als Mevrouw Onkruid

Hoe werd Maaike Pfann Mevrouw Onkruid?

“Toen ik een opleiding biologische landbouw combineerde met kruidengeneeskunde merkte ik dat de planten die ik op mijn stageadressen wegschoffelde, in de kruidengeneeskunde juist als medicijn werden gebruikt. Toen dacht ik: misschien kun je ook wel pesto of hartige taart van onkruid maken. Van anderen leerde ik van alles over eten uit de natuur, dat ben ik zelf verder gaan ontwikkelen.”

Wat wil Mevrouw Onkruid?

“Het idee is vaak: blijf van de natuur af, anders maak je haar kapot. Of: we moeten die arme natuur beschermen. Ik probeer te laten zien dat we juist ontzettend veel van de natuur kunnen leren, die is zo complex. Hopelijk groeit daardoor het respect en gaan mensen met de natuur samenwerken.”

Wat brengt dit je?

“Het leukste vind ik workshops met een groep mensen waarvan een paar denken: getsie, onkruid eten. Als ze gaan ruiken en de bijzondere smaken proeven en we het eten heel mooi presenteren met eetbare bloemen, verandert het langzaam in een feestje. Er gaat een wereld voor mensen open als ze zien dat het eten letterlijk voor hun voordeur groeit. Onkruid plukken geeft meer voldoening dan eten in de supermarkt kopen. Ik ben mede-oprichter van het wildplukgilde; we willen wildplukkers met elkaar in contact te brengen om van elkaar te kunnen leren en een professionaliseringsslag te maken. In landen waar door een crisis de supermarkten leeg zijn, blijkt kennis van eetbare planten echt broodnodig te zijn.”

Je doet ook aan ‘wild zaaien’?

“Zaden zijn mijn passie, overal waar ik kom neem ik ze mee, maar ik zaai ook in vergeten bermen, rommelige hoekjes in het park. Zo maak ik mijn omgeving steeds eetbaarder.”

Bastiaan (interview) en Matthijs Punt, Groen-aannemersbedrijf Punt
Bestrijden onkruid duurzaam

Wat is de ‘Punt Methode’?

“Over het algemeen is duurzaam duurder en gebeurt het daarom niet. Maar wij hebben de kosten enorm weten te drukken. Onze filosofie is: op de juiste tijd de juiste machine op de juiste plek inzetten. Waar anders vier keer een machine moet langskomen, doen wij het in één keer. Onze machines zijn simpel te bedienen, zo kunnen we mensen die anders aan de kant blijven staan in dienst nemen. Dat drukt de loonkosten.

Verder kijken we naar onze eigen afvalstromen; kunnen we die circulair inzetten? We gebruiken ons eigen snoeiafval voor het verwarmen van oppervlaktewater voor onze heetwatermachines en willen biomassa ook inzetten om onkruid weg te branden. Dat scheelt ongelofelijk veel diesel.”

Waarom wilden jullie onkruid al lang voor het verbod in april zonder gif verdelgen?

“Iedereen riep altijd, gif is goedkoper. Wij dachten: is dat wel zo? En hoezo gebruiken we die troep? Iedereen heeft de mond vol van rentmeesterschap, maar ondertussen komt dat gif in ons grondwater terecht terwijl de effecten onduidelijk zijn. In 2007 werd het DOB-systeem (Duurzaam Onkruidbeheer) ingesteld. Hiermee werd een schijnveiligheid gecreëerd. Geen gif spuiten als het 24 uur later regent, denk je dat iemand zich daaraan hield? Bovendien werkt het niet. Als bedrijf reageerden we met de site dobismisleidend.nl. We kregen meteen Wageningen en vooral Monsanto op ons dak.”

Moet onkruid wel bestreden worden?

“Daar verschillen de meningen over. Mijn vrouw valt het onkruid in de straten niet eens op, anderen klagen bij de gemeente omdat ze het niet mooi vinden. De technische kant: er is voor miljarden geïnvesteerd in de buitenruimte. Die moet je onderhouden; je wilt geen boomgroei midden op de weg.”

Naar boven