Videoclips van Spike Jonze, Michel Gondry & Chris Cunningham

Op de muziekzenders zitten ze verstopt tussen weinig verheffende Top-veertigacts, lillend vlees en keuvelende vj’s, maar grappige, intelligente en prikkelende videoclips bestaan wel degelijk. Wie het niet gelooft, moet de dvd’s met clips van topregisseurs Spike Jonze, Michel Gondry en Chris Cunningham maar snel kopen.

Twee jaar geleden maakte het programma Pause: Freezing Music Video Culture van Exploding Cinema (onderdeel van IFFR) duidelijk hoe grensoverschrijdend en divers het werk van videoclipmakers is. Bij dit programma bleek een verademing om niet te hoeven wachten op dat ene pareltje. Toch kon de bezoeker ook hier niet zelf bepalen welk filmpje hij wanneer wilde zien.

Nu werk van Chris Cunningham, Michel Gondry en Spike Jonze op (afzonderlijk te verkrijgen) dvd’s is uitgekomen, kan dat wel. Naast een selectie van videoclips staan er ook documentaires, commercials en korte filmpjes op, plus de nodige interviews met artiesten. Bij iedere dvd hoort een 52 pagina’s tellend boekje met interviews, foto’s en storyboards.

Carré blanc

Gondry heeft zijn creaties een context gegeven. ‘Mijn werk is een reflectie van mezelf,’ realiseert hij zich. ‘De clips vertellen samen een groter verhaal.’ Om dit te verduidelijken maakte hij twee documentaires van 35 minuten, I’ve Been Twelve Forever (Part One & Two), waarin hij zijn moeder interviewt en vrienden en artiesten aan het woord laat. Met leuke animaties, tekeningetjes en filmpjes maakt hij zijn gedachtekronkels inzichtelijk en laat hij zien hoe de clips zijn geconstrueerd.

Als een witte rechthoek in beeld verschijnt (de carré blanc uit het Frankrijk van de jaren zeventig, gaf gevoelig materiaal aan), kun je naar de desbetreffende videoclip springen, die bekijken, en weer terugkomen waar je gebleven was. Hiermee benut hij als enige de extra mogelijkheden van dvd. Wat ook duidelijk wordt, is zijn grenzeloze creativiteit. Hij maakte de documentaires in tien dagen en was daarbij bijzonder oprecht.

Charlie Kaufman

‘Als ik zelf een documentaire zie over mensen die me interesseren, dan zie ik graag eerlijkheid.’ Mooi is bijvoorbeeld het filmpje waarin hij droomt dat Spike Jonze een geniaal idee heeft (een ei dat uit zichzelf over een tafel rolt) en hij daar vreselijk jaloers op is. Hij vindt dat een goeie clip volledig anders moet voelen dan andere video’s. ‘Ik probeer mezelf uit te dagen, bijvoorbeeld door het meest suffe idee te nemen en mezelf te bewijzen dat ik er wat mee kan.’

Spike Jonze is bekend als regisseur van de met prijzen overladen speelfilms Being John Malkovich (1999) en Adaptation. (2002). Zijn interpretaties van scenario’s van Charlie Kaufman waren net iets succesvoller dan die van Gondry, wiens Human Nature (2001) ook uit Kaufmans koker kwam. In een telefonisch interview onthult Jonze zijn geheim: hij werkt nog steeds met de vrienden met wie hij zijn eerste skatevideos vroeger maakte. Die video’s staan door de beperkte ruimte helaas niet op de dvd.

Kunstcircuit

‘Toen ik Being John Malkovich ging maken, maakte ik me heel druk’, vertelt Jonze. ‘Ik dacht: shit, dit is mijn eerste film en ik weet niet wat ik moet doen. Toen ik de set opliep bleek het helemaal niet zo eng. Met al die mensen die ik van de middelbare school kende, leek het net een eerste schooldag.’ Zijn documentaires en ‘rariteiten’ laten een andere, even fascinerende, kant van hem zien. In het rationaliseren van zijn werk blijkt hij weinig zin te hebben.

Net als Chris Cunningham. ‘Als mensen gaan nadenken over het kunstzinnige gehalte van videoclips, is de lol eraf’, verklaart hij desgevraagd. ‘Als kind maakte ik tekeningen om mezelf te amuseren en die filmpjes dienen hetzelfde doel. In feite maak ik live action-cartoons, die voelen als de werkelijkheid. De beelden zijn volkomen idioot – ik vind het gênant als mensen dat superserieus gaan nemen.’  Daarom voelde hij zich niet thuis in het kunstcircuit waar hij terechtkwam. Hij raakte zich te bewust van wat hij maakte. Zijn dvd biedt het minste extra’s, maar is, net als de andere twee, het aanschaffen meer dan waard.

Naar boven