3 x Grondverzet
Ze worden vaak weggezet als NIMBY’s, verontruste burgers die ageren tegen ondergrondse activiteiten in hun omgeving. Hun verhalen hebben pijnlijke overeenkomsten: grote (soms internationale) bedrijven strijken de winst op ten koste van de Nederlandse burger, de overheid lapt veiligheidsnormen en natuurbeschermingsregels aan zijn laars en richt zich vooral op fossiele brandstoffen in plaats van duurzame energie. Deze keer in De Activist: drie mensen die zich druk maken om wat er ónder hun achtertuin gebeurt.
Wouter Hubers (71), architect, actief voor Stichting Gasalarm2
Hoe betrokken geraakt?
“Op een bijeenkomst vertelde Taqa, een energiebedrijf uit Abu Dhabi, over hun plannen voor tijdelijke gasopslag in het lege gasveld waarboven ik woon. Iemand vroeg wat er gebeurt als je daar ‘s zomers gas in pompt en dat er ’s winters, als er meer vraag is, uithaalt. Bij gaswinning verandert de druk langzaam en dat veroorzaakt al aardbevingen, hier in Bergen (NH) de grootste van Nederland. Taqa wilde die vraag niet publiek beantwoorden.
Wij zijn ons in de risico’s gaan verdiepen. De gegevens van Taqa bleken hartstikke subjectief. Ze zijn bijvoorbeeld gebaseerd op wereldwijd waargenomen aardbevingen, onder allerlei niet te vergelijken omstandigheden. Maar volgens de Raad van State, die de plannen had kunnen tegenhouden, kan een krachtiger aardbeving dan 3.9 in Nederland niet voorkomen. En die ‘is’ veilig. Onze argumenten daartegen zijn genegeerd.”
Drijfveer?
“Risico’s voor mijn huis speelden mee, maar ik was vooral verontwaardigd dat een bevolking dit maar moet slikken. Minister Cramer zei in 2010 dat het een onomkeerbare zaak is vanwege internationale toezeggingen. Het argument is steeds gasleveringszekerheid, maar daarmee heeft het niets te maken. Ik ga door omdat ‘ze’ moeten weten dat we niet vrijwillig naar de slachtbank gaan. Het gaat om de veiligheid. Als er iets misgaat, zijn gewone mensen de lul.”
Toekomst?
“Permanente onzekerheid over de bodembewegingen en daarnaast bouw- en geluidsoverlast. Omwonenden hebben drie jaar lang non-stop lawaai: een overschrijding van alle geluidsnormen. Een typisch voorbeeld van machtsmisbruik (door de Rijksoverheid) als je ziet hoe de al begonnen werkzaamheden het landschap – onderdeel van de ecologische hoofdstructuur – vernielen. Waar zijn al die regels dan voor? Het draait allemaal om geld.”
Ko van Huissteden (60), fysisch geograaf VU Amsterdam, Stichting Schaliegasvrij Nederland
Hoe betrokken geraakt?
“In de Achterhoek, waar ik woon, waren – inmiddels opgeschorte – plannen voor steenkoolgaswinning. Net als schaliegas wordt dat via ‘fracking’ gewonnen. Ik kwam steeds meer voorbeelden tegen van milieurisico’s hiervan voor de luchtkwaliteit en het grondwater. Gas in het kraanwater bijvoorbeeld, zoals de documentaire Gasland laat zien. Het alarmeerde me dat de belanghebbenden beweerden dat dat moerasgas was, daar weet ik toevallig alles van. Ik dacht meteen: hier zijn ze de boel aan het bedonderen. Een paar maanden later bevestigde Amerikaans onderzoek dat er in de buurt van schaliegasboringen inderdaad meer gas in de grond zit, maar aardgas, van grotere diepte. Ook schrok ik van wat er bovengronds gebeurt. In feite worden groene gebieden grootschalig geïndustrialiseerd.”
De doelstelling van Schaliegasvrij?
“Pas op de plaats maken en de risico’s onderzoeken. Op basis daarvan moet worden besloten of het doorgaat. Maar eerlijk gezegd zie ik niet in waarom. Zelfs zonder milieurisico’s kun je het beter in de grond laten zitten, want anders zijn de fossiele brandstoffen echt op. We moeten investeren in duurzame energie.”
Drijfveer?
“Ik ben ervan overtuigd dat dit een heel verkeerde ontwikkeling is. We gebruiken steeds meer fossiele brandstoffen. De technieken om die te winnen worden steeds viezer en gevaarlijker. Dat het zo dichtbij je woonomgeving komt, geeft natuurlijk een extra drive. Ik ben een groot natuurliefhebber.”
Toekomstverwachting?
“Op een VVD-PvdA-coalitie ben ik niet gerust. VVD is voorstander van schaliegas en PvdA heeft de deur nooit dichtgegooid.”
Egbert Brons (51), directeur Ebius Organisatieontwikkelaar, verzet zich tegen CO2-opslag
Hoe betrokken geraakt?
“De kranten hier in Noord-Nederland schreven steeds lovender over de ondergrondse CO2-opslag. Ze waren te eenzijdig, vond ik, dus ben ik aanvullende informatie gaan verspreiden. Om als betrouwbare gesprekspartner te worden erkend is Stichting Co2ntramine opgericht. Er zijn mensen met kennis van zaken en brede contacten aan verbonden. Steeds zochten we samenwerking met betrokken organisaties en lokale werkgroepen. Na vijf maanden extreem hard werken was het CO2-plan van de baan.”
Drijfveer?
“CO2-opslag is gewoon een heel slecht idee. Niet alleen vanwege de milieu- en gezondheidsrisico’s, opslag lost het probleem ook niet op. Noord-Nederland kan voor vier kolencentrales CO2 opslaan, terwijl er wereldwijd ontzettend veel bijkomen. Het signaal moet zijn: geen fossiele brandstoffen meer. Bovendien kost opslag heel veel geld en energie. De grote industriële bedrijven verdienen eraan en veel van dat geld komt van de Nederlandse belastingbetaler. Daarnaast heeft men geen inzicht in hoe de diepe ondergrond zich gedraagt. Neem bijvoorbeeld de aardbevingen hier in het Noorden – zo’n honderd per jaar. Nog niet zo lang geleden ontkende de NAM dat gaswinning die kon veroorzaken. Inmiddels weten we beter. Exacte voorspellingen zijn nog steeds niet mogelijk. Geen enkele deskundige kan garanderen dat ondergrondse CO2-opslag veilig is.”
Toekomstverwachting?
“Ik zou willen dat we het in Nederland eens zouden hebben over hoe we met onze energiebehoefte om moeten gaan. Helaas is CO2-opslag niet zomaar van de baan. VVD was al voor, PvdA lange tijd ook. Sinds de verkiezingen gooien de belanghebbenden in de noordelijke kranten weer balletjes op. Gelukkig bestaat Co2ntramine nog.”