Ozark Henry houdt zijn teksten graag abstract

Piet Goddaer hoeft zich definitief geen Don Quichot meer te voelen. Zijn geloof dat hij met Ozark Henry een groot publiek kon aanspreken bleek gegrond. Begin november kreeg hij het bewijs in handen: platina voor het album Birthmarks. Ondertussen draait de promotie van opvolger The Sailor not the Sea volle toeren.

Hiphop, daarmee begon Piet Goddaer zijn muzikale carrière. Het lijkt niets te maken te hebben met zijn huidige werk en dat had het ook niet. ‘Ik ben er mee opgehouden omdat het mijn stem niet was’, klinkt het simpel. ‘De timing was goed, net iets voor de nederhop begon door te breken, maar het was niet mijn stijl. Ik heb die achtergrond niet, geen besef van die cultuur. Je gaat toch ook geen roots blues spelen? Waar komt dat vandaan, sinds wanneer voelen wij ons slaven en van wat? Je springt er bijna in van: in die film zou ik ook wel eens willen spelen. Ik wil ook wel eens doen alsof. Als anderen dat doen, prima, maar voor mijzelf moet de muziek uit mijn eigen leven voortkomen.’

Zijn muzikale vorming begon lang daarvoor, met platen als Hot Rats van Frank Zappa. Plezant vond hij dat, ook al was hij nog maar acht. ‘Het is heel speels’, demonstreert hij door het voor te zingen. Even speels en licht als Stravinsky, of de jazz van Dave Brubeck, ontdekte hij al gauw. De platenkast van zijn vader, klassiek componist Norbert Goddaer, torende eerst nog als een donkere vesting boven hem uit, maar zag er op den duur minder en minder donker uit. ‘Klassieke muziek is toch een beetje waar het allemaal vandaan komt, uiteindelijk is het toch ook gewoon populaire muziek. Want welke componisten kent men tegenwoordig? De populaire componisten, de rocksterren van toen.’

Major

Toen waren dat ook nog de beste, geeft hij toe. ‘In het begin waren bij pop ook de betere vaak de populairdere’, mijmert hij. ‘The Doors, dat soort groepen. Alles voordat muziek meer en meer een product werd en het zijn doel voorbij schiet. Niemand neemt nog een risico, iedereen houdt zich aan het format. Dat heeft niets met muziek te maken.’ Zelf zit hij ook bij een major, Sony Music, in de luxe positie dat hij vrij is om te doen wat hij wil. Goede kritieken en ‘appreciatie’ van mensen als Tricky en David Bowie hebben daaraan bijgedragen.

‘De platenmaatschappij geloofde dat het een groter publiek kon bereiken zonder dat ik er iets speciaals voor deed, gewoon door mezelf te zijn. Daar heb ik toen niet lang over nagedacht.’ Dat hij nu met Birthmarks inderdaad commercieel succes heeft, doet hem goed. ‘Misschien betekent dat dat het weer over de muziek gaat. Mijn werk is wel anders, maar ook weer niet zo speciaal. Dus wie weet slaat de muziek van anderen met een eigen geluid ook aan.’

Zuid-Afrika

De vergelijking met het werk van Sting wordt in meerdere recensies getrokken. ‘Afhankelijk van de achtergrond van de luisteraar zullen ze allerlei dingen in mijn muziek herkennen. Ik ben een ontzettende muziekliefhebber, ik heb alles waar ik al die jaren naar heb geluisterd geabsorbeerd en dat zit er allemaal in, tot de kleinste details. Maar de essentie ervan ben ik zelf. Dat maakt mijn muziek anders.’

The Sailor and the Sea is de weerslag van zijn kennismaking met Zuid-Afrika. De ‘nieuwsdienst’ wilde een reportage maken over het werk van Artsen Zonder Grenzen, op voorwaarde dat er enige BB-ers meegingen. Onder hen Ozark Henry. De ene week die hij daar doorbracht, veranderde zijn wereldbeeld grondig. ‘We hebben een mening over van alles en nog wat, maar als je het van daaruit bekijkt, is dat zo idioot. We steken onze vinger op voordat de vraag gesteld wordt. Iedereen heeft een uitgesproken mening over wat er gebeurt in Irak, maar eigenlijk weten we bij god niet wat er daar nu precies gebeurt. Waar baseren we onze mening op? Op niets. We vormen onze mening over politiek alsof we twee seconden luisteren naar een liedje en zeggen dat het niets is. Het is betweterigheid.’

Nietig

Geconfronteerd met townships waar de mensen in hun eigen stront op straat liggen (‘het is cru, maar zo is het’) en het meest overweldigende natuurschoon (‘of je in het land van de dinosaurussen verzeild bent geraakt’) begint het te malen in zijn hoofd. ‘Je vraagt je af: wat weet ik eigenlijk, van waar kom ik, wat denk ik eigenlijk dat ik voorstel, wat betekent de mens eigenlijk sowieso, wat is de rol van een individu in het geheel? Het is moeilijk om je dan voor te stellen of je wel betekenisvol of zinvol kunt zijn. Je voelt je enorm nietig.’

Zeker als je op anderhalf uur afstand van de townships in paradijselijk restaurant zit met uitzicht op zee. ‘Ik liep naar het strand en was moederziel alleen. Ik kon kilometers ver kijken, de zon ging onder. Alles zinderde, het was precies of ik in een filmdecor stond. En verderop wonen vierhonderdduizend mensen op elkaar gepakt, waar ze doodvallen op straat. Als je dan naar de zee staart, denk je: hier aan land komt het toch nooit goed. Het zijn net walvissen die zo ontregeld zijn dat ze steeds weer terug naar land zwemmen.’

Gelaagd

En de luisteraar maar denken dat het album over de zee als metafoor voor het leven ging. Zuid-Afrika wordt niet eens bij name genoemd. Hij houdt zijn teksten graag abstract. ‘Muziek is de meest universele taal en ik wil de betekenis niet beperken door er woorden op te plakken.’ Zijn oorspronkelijke idee voor de plaat was het gevoel van een soort warmte die je koestert zoals je de zomer koestert. ‘Voor mensen die helemaal in het noorden wonen, met extreem lange winters, is de zomer veel sacraler dan voor ons. Zo’n soort sfeer wilde ik in de plaat hebben, dat als het geluk bij u komt, dat u het bijzondere daarvan beseft en het vasthoudt.’

‘Ik stel me het beeld voor van een vrouw die op een pier staat en uitkijkt over de zee – een bijna idyllisch, heel licht, romantisch beeld. Als je weet dat ze de vrouw is van een schipper die is weggebleven op zee, dan weet je dat ze niet naar de zee kijkt, maar naar die zeeman. Die gelaagdheid interesseert me. Dat hield me bezig in Zuid-Afrika; je komt in een foto terecht en als je de grotere realiteit niet kent, weet je eigenlijk niet wat je ziet. Zo sta ik tegenover het leven en kom je op als je in Zuid-Afrika naar de zee staat te kijken. Je vraagt je af: neemt de zee of heeft de zee. Dat is het verhaal van de plaat.’

Karakter

In die ene week kwamen tientallen nummers in hem op. ‘Ik ben niet iemand die werkt als hij schrijft. Ik hoor een nummer alsof ik naar de radio luister.’ Hij schrijft alle instrumenten uit – gelukkig kan hij dat en heeft hij niet het probleem van Beefheart, die van alles hoorde maar het niet kon noteren, wat hem en de muzikanten die hij het probeerde uit te leggen gek maakte. ‘Dat zou ik niet kunnen uitleggen’, lacht Goddaer. ‘Daarom is het goed dat ik mijn eigen platen produceer; ik zou het een producer niet kunnen zeggen wat ik verwacht. Aan een muzikant wel, daar luister ik naar en zoek naar een manier van spelen die me raakt. Het is gemakkelijker om dat te coachen.’

Oudgedienden Jah Wobble (o.a. PIL) en Jaki Liebezeit (o.a. Can) stonden hem bij. ‘Ik zoek ze uit zoals je acteurs voor een filmcast. Het is niet alleen omdat ze goed acteren, maar ook om hoe ze d’r uitzien, de kop die ze hebben, de manier waarop ze iets zeggen, hun karakter. Om alles wat er in zit en de manier waarop ik dat kan gebruiken. Ze hebben er zo veel leven in geblazen, dat vind ik onbetaalbaar.’

Klassiek album

Hij schreef maar liefst 133 nummers voor The Sailor not the Sea. Er staan er slechts tien op. Met de nummers die afvallen gebeurt niets. Ook niet na zijn dood. ‘Dat vind ik zoiets bizars, het kan toch niet de bedoeling zijn dat je een plaat van een artiest die overleden is uitbrengt, zonder dat hij hem zelf heeft afgewerkt. Die tien nummers samen vormen voor mij een coherentie, een album in de klassieke, romantische zin van het woord. Al die nummers die niet op de plaat staan zijn ook best tof, maar ze maken geen deel uit in het verhaal. Het is, je schrijft een roman en daarna schrijf je een kort verhaal. Ik zou het verschrikkelijk vinden als ze mijn nummers postuum uit zouden brengen.’