Eyeopeners van Grimonprez

Published on: 15 november 201613 maart 2018Author: wendyComment: 1

Vergeleken bij zijn eerdere werk zitten er in de nieuwe van Johan Grimonprez vrij veel talking heads. In een extended Q&A toonde hij enkele poëtischer fragmenten van Shadow World die de eindmontage niet haalden.

In Shadow World, een film over de corrupte wereld van de wapenhandel die er alles aan doet om de oorlogsmachine draaiende te houden, zitten maar liefst 21 sprekers. Dat krijg je ervan als je een film baseert op een boek van 700 pagina’s met 1300 voetnoten. Johan Grimonprez maakte de film op verzoek van zijn producer en werkte nauw samen met de Zuid-Afrikaanse journalist Andrew Feinstein, schrijver van The Shadow World: Inside the Global Arms Trade.Filmjournalist Dana Linssen, die de extended Q&A na afloop van Shadow World leidt, vraagt Grimonprez naar de grootste eyeopeners uit het boek. Ten eerste dat er al sinds de Eerste Wereldoorlog wapenhandelaars zijn die hun waar aan alle partijen verkopen, vertelt hij. Geld is de grote drijfveer, moraal heeft er niets mee te maken.

Dat geldt ook voor de politici die de wapenhandel mogelijk maken, de grote wereldleiders dus. Corruptie in het politieke systeem, gedreven door eigenbelang, leidt tot oorlog. En niet, wat een tweede belangrijk inzicht is, dat de mens van nature oorlogszuchtig is, zoals zo vaak wordt beweerd. Rond deze eyeopeners is Shadow World opgebouwd.

Kietelen

Iemand uit het publiek vraagt zich af waarom Grimonprez niet meer ruimte voor reflectie en interpretatie biedt. Alsof hij de kijker vertelt wat die moet denken. Helemaal is de regisseur het daar niet mee eens, want hij onthult en ontmaskert en draagt feiten aan waarmee hij een betoog opbouwt, logisch voor een onderzoeksjournalistiek project. De dubbelzinnigheid uit zijn eerdere werk past hier simpelweg niet, vindt hij. Bovendien was daar in 90 minuten geen ruimte voor.Hoe zonde dat is, blijkt uit het fragment dat hij laat zien over het fenomeen kietelen. Je kunt jezelf niet kietelen, daar heb je de ander voor nodig, zo legt de cognitieve wetenschapper Raymond Tallis uit. Het bewustzijn van de mens is dus relationeel. Grimonprez verwijst naar Descartes als hij zegt: ‘We dialogue, therefore we are’. Interviews met Tallis, die helemaal is geschrapt, en filosoof Michael Hardt, die in de film liefde tegenover oorlog zet, zijn doorsneden met fragmenten uit Alphaville van Jean-Luc Godard. Ruimte voor reflectie. Na afloop van het fragment betoogt Grimonprez dat oorlog niet in het dna van de mens zit. In Darwins Survival of the Fittest staat volgens hem twee keer het woord oorlog en 90 keer liefde. De slimste overleeft, slaat op degene die het beste samenwerkt.

Fabulant

Voor veel informatie, associaties en inzichten waarop Grimonprez tijdens het gesprek voortdurend terugkomt, was geen plek in de film. Wel blijkt er een spin-off in de maak, die gaat over een van de meest uitgesproken sprekers in de film: wapenhandelaar Riccardo Privitera. Die vergelijkt politici met hoeren – maar dan met een hogere prijs – en onthult allerlei schimmige zaken.Tijdens het maken van Shadow World verdween Privitera ineens en ontdekten Grimonprez en Feinstein dat hij een fabulant was, met meerdere identiteiten. Zijn citaten die in de film zijn opgenomen kloppen wel – alles in Shadow World is gefactcheckt en door andere bronnen bevestigd. Aangezien Bush, Blair en de mensen rondom hen (Rumsfeld, Cheney) ook verhalen bedenken om maar een oorlog te kunnen beginnen – de vermeende massavernietigingswapens – vond Grimonprez dat wel verantwoord.

In Blue Orchid, gewijd aan de zoektocht naar wie Privitera nu echt is, krijgen het mysterie en de onzekerheid meer de ruimte. Maar deze avond laat zien dat ook Shadow World uiteindelijk veel meer is dan alleen maar talking heads.

Kietelen

Fabulant

One Response